Olentzero

« Balade en Pays Basque » is niet langer een radioprogramma, wat ik nog steeds betreur !
Maar de bezieler van dit programma blijft bezeten van de Baskische muziek en heeft een Weblog dat hij elke week voorziet van nieuwe weetjes en videoclips.

Deze Kerstweek heeft hij weer heel wat moois verzameld! Ik nodig iedereen uit kennis te maken met Olentzero

http://baladeenpaysbasque.monsite.wanadoo.fr/page2.html

de muziek die aan hem gewijd is

http://www.komunika.net/olentzero/kantak.htm

en nog veel meer op :

http://baladeenpaysbasque.monsite.wanadoo.fr/

Mikel LABOA

Op 1 december, is het één jaar geleden dat de Baskische singer-songwriter Mikel Laboa op 74-jarige leeftijd overleed.

Mikel Laboa zag het licht op 15 juni 1934 in Donostia. Zijn vader, lid van de Nationalistische Baskische Partij, zag zich tijdens de oorlog verplicht naar Frankrijk uit te wijken en installeerde zijn familie in Bordeaux.
Na de oorlog keerde zijn moeder, met de kinderen, terug naar Donostia maar de vader bleef in exil.

In 1953 besloot de jonge Laboa geneeskunde te gaan studeren en hij specialiseerde zich als neuropsychiater voor kinderen. Hij zong toen ook al en ontdekte de muziek van Atahualpa Yupanqui (wiens moeder een Baskische is) en Violeta Parra. Hij besefte dat in tijden van dictatuur heel wat kan gezegd worden in een lied en kende weldra hun muziek uit het hoofd. Maar op 25-jarige leeftijd werd hij ernstig ziek en moest 9 maanden in bed blijven. Het genezingsproces duurde twee jaar en die zou hij benutten om traditionals te verzamelen.

Nadat hij zijn studies, in Barcelona, beëindigd had keerde hij terug naar Donostia om er zijn beroep uit te oefenen.
In 1964 neemt hij zijn eerste plaat op: AZKEN!
Weldra kwam hij in contact met andere Baskische artiesten. Er waren de dichters Joxean Artze, Daniel Landart, Gabriel Aresti, de beeldhouwer Jorge Oteiza, maar vooral de zangers zoals Benito Lertxundi, Lourdes Iriondo, Xabier Lete, Manex Pagola, Peio Ospital, Pantxoa Carrère, Maite Idirin... Samen vormden zij de groep "Ez Dok Amairu" met het doel het Baskische traditionele lied nieuw leven in te blazen evenals nieuwe traditionals te creëren. In hun optredens was er plaats voor poëzie, dans en theater. In het Franquistische Spanje durfden ze het aan om in het Euskara te zingen en platen op te nemen. Maar de censuur waakte.

Mikel Laboa's platen werden verboden en net zoals de andere Baskische zangers kreeg hij een zangverbod van 5 jaar in Biskaje en drie jaar in Guipuzcoa. De groep zong dan maar in het buitenland onder andere in Italië.
Het was in Venetië dat Mikel Laboa in 1972, nadat de groep uiteenging, zijn nieuwe spektakel, “Ikimilikiliklik”, voorstelde. Het was een spektakel met tekeningen van Jose Luis Zumeta, gedichten van Joxean Artze, liederen en filmprojecties. In 1974 kwam het spektakel op de plaat Bat-Hiru.
De optredens liepen goed en er kwamen in de jaren 70 steeds meer groepen bij. Deze muzikale en militante activiteit kende zijn hoogtepunt in 1978, in Bilbao.
Mikel Laboa zong er voor 40.000 mensen ondanks doodsbedreigingen van extreemrechts en het baldadige politieoptreden tijdens eerdere concerten.
Maar hij droomde ervan de contestatie een nieuwe vorm te geven en ging... zwijgen!

Zes jaar lang, tot in 1984, zong hij niet meer voor een publiek. Iedereen dacht dat het stilzwijgen definitief was maar ondertussen werkte Laboa aan een nieuwe muzikale taal. Samen met de pianist Inaki Salvador ondernam hij een reeks recitals waarin de jazz vooraan stond. Baskische jazz! Hij bleef hierbij steeds een militant! Hij zong voor de ikastola, voor de veralgemening van de Baskische taal in het onderwijs, voor de politieke gevangenen...

Mikel Laboa was een vernieuwer die niet schuw was van samenwerking met uiteenlopende artiesten zoals Fermin Muguruza, Ruper Ordorika, Jean-Michel Bedaxagar, Tapia en Leturia of nog Kepa Junkera. Hij werkte met de schrijver Bernardo Atxaga en de dichter Joseba Sarrionaindia (voor deze in de gevangenis terecht kwam), bracht een hommage aan John Cage en schiep, in 1994, het experimentele MUGAK.
Zijn TXORIA TXORI wordt sinds zijn schepping als een traditional beschouwd en door iedereen meegezongen.
Mikel Laboa wist dat een lied niet alleen een partituur in een liedjesboek is!
Zijn leven was gewijd aan psychotische kinderen, aan de politieke gevangenen, aan de zang, de muziek, de muzikale creatie...

Vertaald naar een tekst van Denis Laborde

Nahiz eta heriotza
Ik weet dat ik zal sterven,

maar dat is geen reden

om te stoppen met vechten,

met alle middelen,

tegen de dood.

De dood zal me niet verrassen

Ik zal het leven bezingen

Zolang ik leef.

En zo zij mij vroeger zouden doden,

dan zal bij de laatste klacht die

tussen mijn tanden zal wegsterven,

de eerste glimlach op de lippen

van een ander ontluiken.

Paroles : JosAntton ARTZE

Musique : Mikel LABOA

Abenduak 29

Maite zaitut, es…

En de andere liedjes van deze CD vergezellen me nu al enkele dagen…
Wat te zeggen over de muziek? Het is meer “bossa nova” dan “boga boga”!
Wat er in de andere songs verteld wordt, hoop ik later te vertalen.
Ik nodig iedereen uit te gaan luisteren op “Deezer”! (Waarvan link onderaan!)

Ondertussen kreeg ik van mijn vriend Jan de vertaling van de Spaanse kritieken en die mogen ook gelezen worden!

“Abenduak 29” - “29 december”
Jabier Muguruza

"29 de diciembre" is het 8ste album van de hand van deze zanger/accordeonist die op zijn eentje werkt. Hij brengt zijn composities op een intimistische manier. Ze zijn bijna allemaal gebaseerd op gedichten van Baskische dichters. Hij wordt ditmaal vergezeld van gitarist Ángel Unzu en de zangeres Mireia Otzerinjauregi. Speciale samenwerking kwam van Jorge Drexler.
Duur: 41-29".—

“Jabier is een groot verteller. Hij vertelt, geeft uitleg en vooral, hij zingt alsof alles toevertrouwd werd in de intimiteit rond de brassero, tijdens een winternacht.”
La Luna de Metrópoli (El Mundo)

“Het zijn liedjes van een zeldzame gevoeligheid. Geuit met delicatesse. Een kleine schat(kist)
Carlos Galilea (El País)

“Een nieuwe verheerlijking van het leven van alledag van de hand van een edelsmid van de muziek, van het woord, van de gezongen poëzie.
Igor Cubillo (Efe Eme).


titels

1. Maite zaitut, es 2. Bainugelako miraria. 3. Bizitza bizitza da. 4. Abenduak 29. 5. Erantzungailuen dendan. 6. Ilunkeran. 7. Jaka zahar bat. 8. El doctor. 9. Gure bidea. 10. Sin título 4.

http://www.deezer.com/fr/music/jabier-muguruza/abenduak-29-404131#music/jabier-muguruza/abenduak-29-404131

Maite zaitut, ez

Maite zaitut, ez

Veertig jaar werken
In de hoogovens,
Maar in zijn hart nog steeds een boer!
In oktober grilde hij rode pepertjes,
Met zijn soldeerbout,
Op het balkon van zijn arbeidersflat.
Zijn stem kon eenieder
het zwijgen opleggen.
Alleen zijn dochter durfde hem trotseren.

Hij zei nooit: “Ik hou van je”

De tabak en staalstof verbrandden
Zijn stembanden.
Twee klaprozen die weldra hun kop lieten hangen.
Toen hij zijn pensioen nam, trouwde zijn dochter
En verhuisde naar een andere stad
Hij gaf haar een geschenk:
In de loop der jaren had hij, in de fabriek, stukken staal genomen
En beetje bij beetje
Soldeerde hij een stalen bed.

Hij zei nooit: “Ik hou van je”

ZUK EGIN GAUA

Meer over de discografie van Peio Serbielle…


ZUK EGIN GAUA
1994 – Polydor
Productie: Jean-Pierre Mader

Ook op deze CD zijn nog drie teksten van Itxaro Borda te vinden. En ook Koldo Izagirre is er weer!
Spijtig genoeg vind ik, in het tekstboekje, alleen korte samenvattingen van de teksten…

♪

Ziburutik sarara
Trad. – P.Serbielle

Mijn liefste, ik wens je een lang en gelukkig leven
Maar ook “trouw”, na de verloving
Je weet, berouw komt steeds te laat
Ga nu, mijn liefste, ik verlaat je, ik hield van je… Vaarwel.

http://www.peio-serbielle.com/disco.asp

Mon amour, je te souhaite longue vie et bonheur
Mais aussi fidélité dès lors que tu te serras promise
Tu sais, les regrets tardifs, ça ne sert à rien
Va mon amour, je te quitte, je t’aimais… Adieu


♫


Koplak
Itxaro Borda - P.Serbielle

Alleen in de verbeelding
Is er nog te ontkomen.
Geen droefheid voelend,
heb ik nochtans weinig hoop…
En, al krijg ik niets van de toekomst,
Steeds zal ik mijn zoete droom
In deze rots blijven beitelen…

http://www.peio-serbielle.com/disco.asp

Il n’y a guère d’échappatoire
Que dans l’imaginaire.
Or, bien que je ne sois pas triste
Je n’ai pas beaucoup d’espoir…
Et, même si je n’obtiens rien du futur,
Dans la roche de cette montagne,
Je continuerai à sculpter ce tendre rêve…


♫♪

Orioko elizan
Ixaro Borda - P.Serbielle

Ik ben de kerk van Orio binnen gegaan,
Heb geknield
En, Onze Vaders prevelend, gevraagd;
Zeg God
Waarom zou ook jij
Niet in me geloven?


Je suis entré dans l’église d’Orio,
Me suis mis à genoux
Et, marmonnant des patenôtres, j’ai dit :
Eh ! Dieu
Pourquoi est-ce que, toi aussi, tu ne croirais pas
En moi?


♫♫

Bizia motza baita
P.Serbielle

Omdat het leven zo kortstondig is
En er geen tijd te verliezen is
Blijft eenieders weg, te gaan, van het grootste belang…

Parce que la vie est éphémère
Et qu’il convient de ne pas
Perdre de temps
Le chemin de chacun reste primordial…


♫♫♪

Zure begietan
Koldo Izagirre - Peio Serbielle


Om je niet te verliezen

Verscheurde ik de dageraad in je ogen,
Begroef ik de zon in je borst
En vergat mijn mond, op jouw mond

http://www.peio-serbielle.com/disco.asp

Dans tes yeux j’ai déchiré l’aurore
Dans ta poitrine, j’ai enfoui le soleil
Sur ta bouche, j’ai oublié la mienne


♫♫♫

Anaia
Daniel Seff
Peio Serbielle et Nilda Fernandez


Vriend

Tegen de haatzaaiers,
Steeds weer zaaiend
Opdat de dagen getekend door haat
Nooit zouden terugkomen
Laten we elkaar de hand geven, Vriend…

Contre les faiseurs de haine
Qui toujours sèment des graines,
Pour que jamais ne reviennent
Les jours marqués par la haine
Donnons-nous la main, Ami…


♫♫♫♪

Sarajevo Dantzan
Tekst Peio Serbielle- Muz : Jean-Pierre Mader/ Rémi Causse


Tegen de volkerenmoord,
Het gelach van kinderen…
Om deze wereld te beschermen,
Levensenergie
Vanavond,… Bal in Sarajevo…

Contre le génocide,
Rires de l’enfance…
Pour la défense de cette terre,
Energie de la Vie…
Ce soir,… Bal à Sarajevo…


♫♫♫♫

Gogoan
Itxaro Borda - Peio Serbielle
Opgenomen in Irun, in de kapel van het college Bideguin met de zangertjes van de koren “Coro Ametsa” en “Enara”


Ik herinner me mijn kindertijd
tussen rivier en woud
Wachtend op betere tijden,
Dat wij weer dit geluk mogen kennen.

Je conserve en mémoire
Sur le bec du dernier merle
Ce temps de mon enfance
Entre la rivière et la forêt
Et, dans l’attente de jours meilleurs,
Puisse-t-il refleurir un bonheur
Comme celui d’antan.


♫♫♫♫♪

Gure pittilina
Peio Serbielle


Laten we ons geslacht gebruiken
Want dat is wat wij verlangen,
sinds eeuwig,

De geestelijkheid gelooft zowaar in niet veel
Zij zijn het zo gewoon de waarheid te verdraaien
Nochtans, het was toch Eva die vroeg aan Adam:
“Mijn schat,… wil jij niet in mijn appel bijten?”

Servons-nous de notre sexe
Car, telle est là, et depuis toujours,
Notre volonté…
En vérité, les gens d’église ne croient pas à grand-chose
Ils ont tellement l’habitude de travestir la réalité
Pourtant, c’était bien Eve, non ? qui avait demandé à
Adam :
« Mon chéri, … tu voudrais pas croquer ma pomme ? »

♫♫♫♫♫


Maite zuregana
Luis Mari Mujika - P.Serbielle


Mijn Liefste,
Ik heb wet noch limiet
Of grens…
Moge ik, ondanks mijn passies,
Altijd vrij blijven…

Ah! Mon Amour,
Je n’ai ni loi, ni limite,
Ni frontière…
Puissé-je demeurer toujours libre
Malgré mes passions…


♫♫♫♫♫♪


Eta gaua
Peio Serbielle
Met de klokkendragers van de groep Kilimon

En wat… als de nacht onomkeerbaar was ?

Et… Si la Nuit était irréversible?

Welkom

In 2005 ontdekte ik via het programma « Balade en Pays Basque », gepresenteerd door Alain HERVOCHON, de Baskische muziek. De zanger Peio SERBIELLE stond in het midden van de belangstelling. Hij had namelijk enkele problemen met de “Franse Justitie”…

Daar ik meer wou weten over de Baskische muziek en Peio Serbielle, begon ik Internet af te schuimen maar kwam al spoedig tot de ontdekking dat er hoegenaamd niets, in het Nederlands, te lezen was!

Een eerste Blog kwam tot stand. Van Nederlandstalig werd het al vlug tweetalig! Tijdgebrek verhindert me alle teksten te vertalen!
Na 4 jaar begonnen technische probleempjes de voortzetting van dit Blog te bemoeilijken en ik koos nu een nieuw Blog op te starten. Niet na me verzekerd te hebben dat alle gegevens bewaard bleven

Alles over Peio Serbielle vind je op

http://www.flieflodderke.be/index.htm